petak, 13 jul 2018 20:54

Cïfrlıq Qazaqstan Aqtay' emhanasında qalay` ju'zege asy'da?

Kez kelgen memlekettin' mıqtılıg'ı halqının' fïzïkalıq a'l-ay'qatı men a'ley'mettik a'ley'eti arqılı o'ls'enedi. Osı rette densay'lıq saqtay' salasının' alar ornı ay`rıqs'a. Onın' arı qaray` damıp, jan'g'ıra bery'i deni say' ulttın' qalıptasy'ına a'keledi. Al, densay'lıg'ı mıqtı ult qana damy'dın' dan'g'ıl jolına tu'sip, qulas'ın ken'ge jaya bermek.

Elimizde densay'lıq saqtay' salasın jan'g'ırty' maqsatında birqatar man'ızdı s'aralar ju'zege asırıly'da. Solardın' biri – «Cïfrlıq Qazaqstan» memlekettik bag'darlaması. Osı jobanın' ayasında memleketimizdegi medïcïna salası jaqsarıp, qızmet ko'rsety' sapası artatın boladı. Atalg'an joba Aqtay' qalasındag'ı densay'lıq saqtay' mekemesinde qalay` ju'zege asıp jatqanın bily' u's'in Aqtay' qalalıq №2 emhanasının' dïrektorı Bektibay` Jan'abergenulı To'legenovpen, sonday`-aq, bas da'rigerdin' organïzacïyalıq metodïkalıq jumısı boy`ıns'a orınbasarı Aqıl Qoy`s'ıbay`qızı Jakïs'eva, dïrektordın' emdey' jumısı jo'nindegi orınbasarı  Ay`jan Nïyatqızı Ny'rllïna ja'ne kes'endi medïcïnalıq aqparattıq ju'y`e (KMÏS) boy`ıns'a programmïst Gu'lmarjan Temirovamen suhbattasqan edik.

Jalpı alg'anda atalg'an mekeme 100 mın'g'a jy'ıq adamg'a qızmet etedi. Onın' is'indegi 30 mın'ı balalar bolsa, 25 mın'day` er adamdar bar. Aqtay' qalasındag'ı 11-s'i s'ag'ınay'dannan bastap, 35-s'i s'ag'ınay'dan turg'ındarına sapalı qızmetterin usıny'da.

Aqtay' qalalıq №2 emhanasında cïfrlandıry' qalay` ju'ry'de?

«Cïfrlandıry' qalay` ju'rgizilip jatır degen suraqqa keler bolsaq, élektrondı densay'lıq  pasportına tolıqtay` o'ttik desek boladı. Bul o'z kezeginde qag'azbastlıqtan arılty'da. Burın nay'qastardın' medïcïnalıq kartoc'kasımen ju'retin bolsa, bu'ginde es' qag'azsız-aq, emhanag'a kele beredi. Sonday`-aq, oblısta en' alg'as'qı bolıp, en'bekke jaramsızdıq qag'azın élektrondı formatqa ay'ıstırdıq. Burın a'r emdely's'i qolına alıp, qol qoy`dırıp ju'retin bolsa, qazir s'ıg'ar kezde g'ana alıp ketetin mu'mkindikke ïe boldı. Yag'nï, bu'ginde barlıg'ı ortalıqtandırılg'an ju'y`ege ko's'ti. Bul o'z kezeginde ko'ptegen zan' buzy's'ılıqtardın' aldın alatın boladı. Sonday`-aq, arnay`ı o'zine-o'zi qızmet ko'rsety' burıs'tarı ko'rsetilgen. Onda da'riger qabılday'ına qalay` élektrondıq formatta jazıly'g'a bolatındıg'ın, da'rigerdin' qas'an qabılday` alatının bile aladı», - dedi dïrektor Bektibay` Jan'abergenulı.

O'z-o'zine qızmet ko'rsety' burıs'ı qanday`?

Osı jerde arnay`ı maman emhanag'a kelgen turg'ıng'a mobïlьdi bag'darlamanı qalay` qoldany' kerektigi men onın' artıqs'ılıqtarın bayanday`dı.

Sonday`-aq, emhananın' qabırg'alarında osınday` sy'retter ilingen. Bular o'z kezeginde nay'qastarg'a mobïlьdi bag'darlamanı qalay` qoldany'g'a bolatındıg'ı men qurılımdarın ko'rsetedi.

Élektrondı densay'lıq to'lqujatın qalay` jasadın'ızdar? Og'an ketken y'aqıttı ay`ta alasız ba?

«Ol u's'in turg'ındar ty'ralı jalpı ma'limetterdi qolg'a tu'sirdik. Jergilikti turg'ındar emhanag'a kelgen kezinde birtindep aqparattardı jïnap otırdıq. 91 mın' adamnın' élektrondı densay'lıq pasportı jasaldı. Munı tirkey'di sa'y'ir ay`ında bastag'anbız, yag'nï 3 ay`g'a jy'ıq y'aqıt ketti», - dedi kes'endi medïcïnalıq aqparattıq ju'y`e (KMÏS) boy`ıns'a programmïst Gu'lmarjan Temirova.

Qanday` cïfrlıq tehnologïyalardı qoldanadı?

Atalg'an emhanada  200-ge jy'ıq kompьjuter men ken'jolaqtı ïnternet, cïfrlıq mamograf bar. Mamograftın' qızmeti skrïnïng jasap, adam o'mirine qay'ipti dert sanalatın su't bezi ragının' aldın aladı. Ol arnay`ı qosıms'a arqılı jumıs istey`di. Burın tu'sirilgen jazbalardı taspa arqılı ko're alatın bolsa, al qazir ol monïtorda ay`qın ko'rinip turadı eken. Al, 2018 jıldın' son'ına dey`in cïfrlıq fljuorgrafïya men cïfrlıq rentgen apparattarımen qamtıladı dep josparlany'da.

Aldımen pacïetti cïfrlıq mamograf arqılı jazbag'a tu'sirip, key`in onı anıqtay`dı. Ol tikeley` monïtorda ko'rinip turadı.

Cïfrlandıry'dın' densay'lıq saqtay' salasında alar ornı qanday`?

«Jan'a tehnologïyalar y'aqıttı u'nemdep, s'ıg'ındı azay`ty'g'a ko'p mu'mkindik beredi. Qarjılıq turg'ıdan da tïimdiligin ko'rsetip, kezek ku'ty' ma'selesin de s'es'y'de. Qalay` s'es'edi degen suraqqa keler bolsaq, pacïetter ku'ni burın mobïlьdi bag'darlama arqılı jazıladı. Bug'an qosa, termïnaldar arqılı élektrondı kezekke turadı. Bul o'z kezeginde konflïktiler men janjaldardın' aldın aly'g'a septigin tïgizedi. En' bastısı – biz qızmetkerlerimizdin' jumısın osı tehnologïyalar arqılı baqılay` alamız. Ol boy`ıns'a emdely'ge kelgen kez kelgen nay'qas da'riger en'begin bag'alay` aladı. Osılay`s'a, qızmet ko'rsety' sapasın arttıry'g'a da septigin tïgizip jatır», – dedi dïrektor.

«Cïfrlandıry' densay'lıq saqtay' salasına on' o'zgerister a'keledi. Jan'a tehnologïyalar tilin birtindep u'y`renetin bolamız. Osı rette emhanamız arqılı 9000-g'a jy'ıq adam cïfrlıq say'attılıg'ın arttıry' sabag'ınan o'tti. Ku'nine 100-ge jy'ıq adamg'a bul jo'ninde da'rister o'tkizy'demiz», - dedi bas da'rigerdin' organïzacïyalıq metodïkalıq jumısı boy`ıns'a orınbasarı Aqıl Qoy`s'ıbay`qızı.

Emhananın' qala halqı u's'in aqparattıq portaldarı bar ma? Turg'ındarmen qalay` bay`lanısqa s'ıg'asızdar?

«Mekememizdin' arnay`ı aqparattıq portalı jumıs istey`di. Emhanadag'ı jan'alıqtardı aptasına 2-3 ret salıp otıramız. Facebook a'ley'mettik jelisi arqılı tu'rli habarlarımızdı taratıp, turg'ındarmen tıg'ız bay`lanıs jasay`mız», - dedi B. To'legenov.

 Cïfrlıq say'attılıqtı arttıry' jumıstarı qalay` ju'rgizily'de?

Jalpı emhanadag'ı barlıq da'rigerler men qızmetkerlerdin' cïfrlıq say'attılıg'ın jog'arılaty' maqsatında arnay`ı trenïngter men oqıty' jumıstarı ju'rgizily'de. Bug'an qosa, ortalıqqa kelgen turg'ındar men emdely's'ilerge oqıty'-tu'sindiry' jumıstarı ju'rgizip, olarg'a élektrondıq portaldı qalay` qoldany' kerektigin, da'rigerdin' qabılday'ına qalay` jazıly'g'a bolatındıg'ın, mobïlьdi bag'darlamanın' qanday` jumıs istey`tinin ko'rsetedi.

Tag'ı da ay`ta keterligi, da'gigerlerdin' cïfrlıq turg'ıdan ka'sibïligin arttıry' u's'in DamuMed sındı ortalıqtarg'a arnay`ı jiberip otıradı. O'z kezeginde ol maman osındag'ı mamandarg'a o'z ta'jirïbesin ay`tıp, cïfrlıq say'attılıq jo'ninde semïnarlar o'tkizedi. Qazirgi tan'da Man'g'ıstay' oblısı boy`ıns'a 10 da'riger Qarag'andı qalasında oqıtılıptı.

Qazirgi tan'da atalg'an mekeme 9000 mın'g'a jy'ıq adamg'a cïfrlıq oqıty' jumıstarın ju'rgizgen. Ol ag'ımdag'ı jıldın' mamır-may'sım aralıg'ında o'tkizildi. Negizinen ku'nine 100-den asa adamg'a cïfrlıq say'attılıqtı jog'arılaty' u's'in tu'sindiry' procedy'raları jasaladı. Al, qazir jaz mezgili  bolg'andıqtan ku'nine kem degende 50-60 adamdı oqıty'da.

Mobïlьdi bag'darlamada neler qamtılg'an? Qanday` qızmet tu'rlerin usınadı?

Mobïlьdi qosıms'anın' qızmetteri ko'p tu'rli. Ma'selen:

  • qabılday'g'a jazıly'g'a boladı;
  • o'z tirkely'lerin ko're aladı;
  • da'rigerdi u'y`ge s'aqıry' mu'mkindigine ïe;
  • o'z s'aqıry'ların ko're aladı;
  • en'bekke jaramsızdıq parag'ın toltıradı;
  • receptileri jazıly'lı turadı;
  • qay'ir-qater batırmasın basa aladı;
  • zerthananın' na'tïjelerin ko'ry'ge boladı.

«En' qızıg'ı – mobïlьdi qosıms'a arqılı nay'qastın' qay` jerde ekenin, qay`dan s'aqırty' tu'skenin bile alamız. Eger ol ju'kti a'y`el bolıp, o'zine qızmet ko'rsete almay` qalatın kezder de biz onın' turg'an ornın derey' anıqtap, ko'mekke attanamız. Sonday`-aq, bundag'ı emdely's'i belgili bir jag'day`larmen o'zge qalada emdeletin bolsa, onın' mobïlьdi qosıms'adag'ı to'tens'e qızmet ty'ralı batırmanı basy'ı arqılı biz onın' qay` qalada emdelip jatqanın bile alamız. Osılay`s'a bul procedy'ra avtomattı tu'rde élektrondıq bazag'a jazıla beredi. Ma'selen, Sa'limgereeva Qızılordag'a ketip, sonda bosanatın bolsa nemese ay'ry'hanag'a jatqızılsa, biz onın' meken-jay`ı men em-domdarı jo'ninde osı bag'darlamadan bile alamız», - dedi dïrektordın' emdey' jumısı jo'nindegi orınbasarı Ay`jan Nïyatqızı.

Osılay`s'a bul bag'darlama qag'azbastılıqtan arıltıp, y'aqıttı tïimdi jumsay'g'a ja'rdemdesedi. En' bastısı – kez kelgen y'aqıtta da'rigerdin' ko'megin aly'g'a boladı. Yag'nï, receptiler jazılıp, bag'ıttamalar ay`qındaladı. S'aqırty'lar qabıl alınıp, tizimde qans'a emdely's'i turg'anın anıqtay` aladı.  

Cïfrlandıry' boy`ıns'a aldag'ı y'aqıtqa josparların'ız qanday`?

«Jalpı alg'anda bul boy`ıns'a 64 joba bolsa, biz onın' 30-na ko's'tik. Al qalg'an bo'likterge birtindep jetetin bolamız. Aldag'ı y'aqıtta cïfrlandıry' procesi boy`ıns'a jumısımızdı ku's'ey`te beremiz», - dey`di emhana dïrektorı.

Cïfrlandıry' densay'lıq saqtay' salasına qalay` a'ser ety'de?

«Jappay` kompьjuterlendiry' da'riger jumısın jen'ildetip jatır. Ma'selen, labaratorïyalıq qızmetke ay`tarlıqtay` pay`dası tïjude. Ondag'ı da'riger qay` y'aqıtta qanday` pacïenttin' keletinin aldın ala bilip otıradı. Sonday`-aq, da'riger men pacïenttin' jumısın jen'ildety'ge ay`tarlıqtay` pay`dasın tïgizip jatır»,dedi Aqtay' qalalıq №2 emhanasının' dïrektorı.

«Cïfrlıq Qazaqstan» bag'darlaması jaqsı bastama. Ol o'z kezeginde emdely's'ilerge jay`lılıq sıy`lay`tın boladı. Halıq birtindep u'y`reny'de. En' bastısı – adamdar sebepsiz kely'di toqtatadı. Nege desen'iz osıg'an dey`in jalg'ızbastı adamdar qarım-qatınas ornaty' u's'in emhanag'a sebepsiz keletin. Al, endi barlıg'ı bag'ıttama boy`ıns'a kelip, tek emdely'ge kelmek. Bu'gingi bizdin' ata-a'jelerimizdin' ko'zi as'ıq, olar cïfrlıq tehnologïyalarg'a u'y`renetin boladı», - dedi Ay`jan Nïyatqızı.

Osılay`s'a cïfrlandıry' elimizdin' medïcïna salasının' damy'ına jan'a serpin beredi. Birins'iden, da'riger men pacïenttin' o'mirin jen'ildetedi. Ekins'iden, cïfrlıq tehnologïyalar y'aqıttı utımdı pay`dalany'g'a jag'day` jasay`dı. U's'ins'iden, s'ıg'ın ko'lemin azay`tıp, ékonomïkalıq tïimdilikke qol jetkizy'ge mu'mkindik beredi. To'rtins'iden, tu'rli skrïnïngter ay'ry'dın' aldın aly'g'a, y'aqtılı anıqtay'g'a mu'mkindik beredi. Osılay`s'a densay'lıq saqtay' salasındag'ı tu'rli tu'y`tkildi ma'seleler o'z s'es'imin tay'ıp, turg'ındarg'a sapalı a'ri jay`lı qızmet ko'rsetilmek.

Telegram-каналға жазылып, бәрінен хабардар болыңыз!

Тағы да оқыңыздар:
Загрузка...
SN туралы      Жарнама

      info.skifnews@gmail.com

«SN.kz» ақпараттық порталына гиперсілтеме жасалған жағдайда ғана материалдарды қолдануға рұқсат етіледі. Ақпараттан дәйексөз алынғанда міндетті түрде сілтеме жасалуы тиіс. Жазбаша түрде рұқсат берілмеген жағдайда материалдарды коммерциялық мақсаттарға пайдалануға болмайды.

   

Skifnews жаңалықтарын Facebook-те
оқу үшін "Нравится" белгісін басыңыз

  

 

©2016-2018 Skifnews.kz. Авторлық және жарнама құқықтар толығымен сақталады.