Егер кремний күн энергетикасының бүгінгі жетістіктерінің негізін қалаған болса, перовскиттер осы саланың келесі технологиялық серпілісіне айналуы мүмкін.
Әлемдік күн энергетикасы әлі күнге дейін негізінен кремний технологиясына сүйенеді. Алайда Қытай қазірдің өзінде саланың келесі даму кезеңіне қадам басып отыр. Елдің шығысындағы ірі өнеркәсіптік орталықтардың бірі – Уси қаласында перовскитті күн панельдерін өндіру қарқынды дамып келеді. Сарапшылар бұл технологияны күн энергетикасының болашағы және «жаңа буын фотоэлектрикасы» деп бағалайды, деп хабарлайды Sn.kz ақпарат порталы.
Егер кремний күн энергетикасының бүгінгі жетістіктерінің негізін қалаған болса, перовскиттер осы саланың келесі технологиялық серпілісіне айналуы мүмкін. Бұл өзгерісті бір кездері смартфондардың қарапайым батырмалы телефондарды алмастырған кезеңімен салыстыруға болады.
Цзянсу провинциясында орналасқан Уси қаласы бұрыннан Қытайдың жетекші индустриялық орталықтарының бірі саналады. Мұнда өндірістік жабдық шығаратын кәсіпорындар, химия өнеркәсібі нысандары, ғылыми-зерттеу орталықтары және күн энергетикасы саласындағы компаниялар шоғырланған. Сондықтан қала жаңа технологияны өнеркәсіптік деңгейде жедел енгізуге қолайлы экожүйе қалыптастырып үлгерген.
Перовскиттер – күн сәулесін электр энергиясына тиімді түрде айналдыра алатын ерекше кристалдық құрылымы бар материалдар. Дәстүрлі кремний панельдерімен салыстырғанда олар әлдеқайда жеңіл, жұқа әрі икемді келеді. Мұндай қасиеттер олардың қолдану аясын кеңейтеді. Мәселен, перовскитті модульдерді ғимараттардың қасбеттеріне, шыны конструкцияларға, көліктерге және әртүрлі инфрақұрылым нысандарына орнатуға болады. Сонымен қатар оларды өндіру шығыны да кремний негізіндегі күн панельдеріне қарағанда төмен болуы ықтимал.
Бірнеше жыл бұрын ғана перовскиттер зертханалық тәжірибелер деңгейінде қарастырылса, бүгінде бұл технологияның айналасында жаңа өндіріс орындары ашылып, зауыттар салынып, жаһандық нарықтағы бәсеке күшейіп келеді.
Осы бағыттағы жетекші компаниялардың бірі – UtmoLight. Компания 2020 жылы перовскитті фотоэлектрика саласындағы ғылыми жоба ретінде құрылғанымен, аз уақыт ішінде саланың ең перспективалы ойыншыларының қатарына қосылды. Дәл осы Уси қаласында UtmoLight әлемдегі алғашқы гигаватттық қуатқа ие перовскитті күн модульдерін шығаратын өндірістік желіні іске қосты. Кәсіпорын толық қуатында жұмыс істеген кезде жыл сайын шамамен 1,8 миллион күн панелін өндіре алады.
Бұл көрсеткіш сала үшін маңызды кезең саналады. Өйткені көптеген компаниялар әзірге тәжірибелік өндіріс пен пилоттық жобалардан аса алмай отыр. Ал UtmoLight технологияны жаппай өндіріске енгізіп, кең нарыққа шығаруды мақсат еткен алғашқы компаниялардың бірі.
Компания ерекше назар аударып отырған бағыттардың бірі – BIPV (Building Integrated Photovoltaics) технологиясы. Бұл жүйеде күн панельдері ғимараттардың сәулеттік элементтеріне тікелей кіріктіріледі. Нәтижесінде қасбеттер, шатырлар мен шыны құрылымдар тек құрылыс нысаны ғана емес, электр энергиясын өндіретін белсенді элементке айналады. Яғни болашақта ғимараттар өз қажеттілігінің бір бөлігін өздері қамтамасыз ете алатын деңгейге жетуі мүмкін.
Қытай үшін перовскит технологиясын дамыту – жаңа өндіріс саласын игеру ғана емес, күн энергетикасындағы жаһандық көшбасшылықты сақтап қалудың стратегиялық қадамы. Кремний панельдері нарығында әлемдік үстемдікке қол жеткізген ел енді жаңа технологиялық кезеңде де жетекші позицияны сақтауға ұмтылуда.
Перовскитті технологияларға қызығушылық Қытаймен ғана шектелмейді. Бұл бағыт Орталық Азия елдері үшін де үлкен мүмкіндік ұсынады. Оның ішінде Қазақстанның әлеуеті жоғары. Өйткені елімізде күн радиациясының деңгейі жеткілікті болғанымен, энергетика жүйесі әлі де дәстүрлі энергия көздеріне тәуелді. Егер перовскитті панельдер қолжетімді әрі сенімді технология ретінде қалыптасса, өңірдегі энергетикалық теңгерімге елеулі өзгеріс әкелуі мүмкін.
Дегенмен жаңа технологияның алдында әлі де шешімін күткен мәселелер бар. Сарапшылар перовскитті панельдердің ұзақ мерзімді сенімділігі мен әртүрлі климаттық жағдайда тұрақты жұмыс істеу қабілеті толық дәлелденуі қажет екенін айтады. Зертханалық көрсеткіштердің жоғары болуы өндірістік қолданыстағы тиімділікпен әрдайым сәйкес келе бермейді.
Соған қарамастан, саланың даму қарқыны күн энергетикасының жаңа буыны үшін жаһандық бәсекенің басталып кеткенін көрсетеді. Ал осы өзгерістердің алдыңғы шебінде тұрған орталықтардың бірі бүгінде Қытайдың Уси қаласы болып отыр.