Қазақстанда бұл бағыттағы жұмысты Төтенше жағдайлар министрлігі үйлестіреді.
Төтенше жағдай – адам өмірі мен денсаулығына, қоршаған ортаға, материалдық құндылықтарға немесе қалыпты тіршілік жағдайына қауіп төндіретін күтпеген оқиға. Оған табиғи, техногендік және экологиялық сипаттағы апаттар жатады. Жер сілкінісі, су тасқыны, сел, дауыл, орман және дала өрттері, өндірістік апаттар, көлік оқиғалары, жарылыстар мен инженерлік желілердегі ірі ақаулар – мұның барлығы төтенше жағдайлар қатарына кіреді, деп хабарлайды Sn.kz ақпарат порталы.
Мұндай оқиғалар адам шығынына, түрлі деңгейдегі жарақаттарға, тұрғын үйлер мен өндірістік нысандардың бүлінуіне, ірі материалдық шығынға және қоршаған ортаға залал келтіруі мүмкін. Сондықтан олардың алдын алу, қауіп-қатерді азайту және салдарын жедел жою мемлекеттік саясаттың маңызды бағыттарының бірі саналады.
Қазақстанда бұл бағыттағы жұмысты Төтенше жағдайлар министрлігі үйлестіреді. Ведомство азаматтық қорғау жүйесін жетілдіру, өрт және өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету, іздестіру-құтқару жұмыстарын ұйымдастыру, халықты төтенше жағдайларға дайындау және заманауи технологияларды енгізу бағытында жүйелі шаралар қабылдап келеді.
Соңғы жылдары азаматтарға жедел көмек көрсету тетіктері де жетілдіріліп жатыр. Бірыңғай 112 диспетчерлік қызметі арқылы келіп түсетін хабарламалар қысқа уақыт ішінде өңделіп, қажетті қызметтерге жолданады. Төтенше жағдайлар министрлігінің мәліметінше, 2026 жылдың басынан бері еліміз бойынша 4,9 миллионнан астам қоңырау қабылданған. Оның 461 мыңнан астамы шұғыл әрекет етуді қажет еткен. Мамандардың айтуынша, цифрлық шешімдердің енгізілуі төтенше жағдайларға ден қою уақытын қысқартып, қызметтердің өзара іс-қимылын тиімді ұйымдастыруға мүмкіндік беріп отыр.
Қазіргі уақытта елімізде 112 қызметін одан әрі жаңғырту жұмыстары жалғасуда. Астанада пилоттық режимде өртке қарсы қызметтің 101 желісі мен 112 бірыңғай жүйесі біріктіріліп, заманауи басқару орталығы іске қосылды. Бұл тәжірибе алдағы уақытта кезең-кезеңімен өңірлерге де енгізіледі. Мұндай шешімдер оқиға туралы ақпаратты жылдам қабылдап, күштер мен құралдарды тиімді үйлестіруге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Қазақстанда төтенше жағдайлардың алдын алу және оларға жедел әрекет ету жүйесін жаңғырту жұмыстары кезең-кезеңімен жалғасып жатыр. Бұл туралы Үкімет отырысында Төтенше жағдайлар министрі Шыңғыс Әрінов мәлімдеді.
Министрдің айтуынша, қазіргі таңда Төтенше жағдайлар министрлігінің жұмысына цифрлық технологиялар кеңінен енгізілуде. Атап айтқанда, төтенше жағдайларды ерте анықтау және жедел бақылау мақсатында геоақпараттық жүйелер мен жасанды интеллект негізіндегі талдау құралдары қолданыла бастады. Бұл технологиялар табиғи және техногендік қауіптердің даму динамикасын бақылап, тәуекелдерді алдын ала бағалауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, еліміздің барлық өңірінде өрт қаупі жоғары аумақтарды тәулік бойы бақылау үшін бейнебақылау камералары іске қосылған.
Тағы бір айта кететін жайт, елімізде инфрақұрылымды жаңарту бағытындағы жұмыстар да қарқын алған. Соңғы кезеңде республика бойынша 25 жаңа өрт сөндіру депосы мен құтқару станциясы салынса, 196 нысан күрделі жөндеуден өткізіліп, жаңғыртылған. Жыл соңына дейін тағы 23 өрт сөндіру депосын пайдалануға беру жоспарланып отыр. Бұл әсіресе шалғай елді мекендерде құтқарушылардың оқиға орнына жету уақытын қысқартып, халықтың қауіпсіздігін күшейтуге ықпал етеді.
Бұдан бөлек, төтенше жағдай кезінде тұрғындарға кешенді көмек көрсету үшін жаңа форматтағы әмбебап бөлімшелер құрылуда. Бұл құрылымдардың құрамында өрт сөндірушілер, құтқарушылар және медицина қызметкерлері бірлесіп жұмыс істейді. Қазіргі таңда мұндай бөлімшелер Аршалы, Макинск, Майтөбе, Аққулы және Қарқаралы қалаларында қызмет көрсетіп жатыр. Алдағы уақытта жоба еліміздің барлық өңіріне кезең-кезеңімен енгізілмек.
Төтенше жағдайлар саласының сарапшысы Нұрбек Жұмабековтің пікірінше, табиғи апаттар мен климаттық өзгерістер жиілеген қазіргі кезеңде цифрлық технологияларды енгізу – уақыт талабы. Оның айтуынша, жасанды интеллект пен геоақпараттық жүйелер қауіптің алдын ала белгілерін анықтауға мүмкіндік беріп, шешім қабылдау уақытын едәуір қысқартады. Ал әмбебап құтқару бөлімшелерінің құрылуы түрлі қызметтердің өзара үйлесімді жұмысын қамтамасыз етіп, зардап шеккендерге алғашқы көмекті әлдеқайда жылдам көрсетуге жағдай жасайды.
Мамандардың бағалауынша, төтенше жағдайлардың алдын алу жүйесін кешенді жаңғырту халықтың қауіпсіздігін арттырумен қатар, апат салдарын азайтуға және мемлекеттік қызметтердің тиімділігін күшейтуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Төтенше жағдайлар министрлігі табиғи апаттардың алдын алу, өрт қауіпсіздігін күшейту, халықты ақпараттандыру және құтқару бөлімшелерінің материалдық-техникалық базасын жаңарту бағытындағы жұмыстарды жалғастырып келеді. Заманауи техникамен жабдықтау, цифрлық технологияларды енгізу және азаматтық қорғау жүйесін жетілдіру төтенше жағдайлардың салдарын азайтып қана қоймай, тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз етудің тиімділігін арттыруға бағытталған. Осындай кешенді шаралар елдегі азаматтық қорғау жүйесінің тұрақты дамуына және төтенше жағдайларға жедел әрекет ету мүмкіндігінің артуына негіз болып отыр.