Банктер енді «жасырын» қоңырау шала алмайды: Қазақстанда ресми қоңырауларға маркировка енгізіледі

Банктер алаяқтықпен күрестің жаңа қорғаныс қабатын жасап жатқанымен, бұл шешім қаржы жүйесінің ішкі дағдарысын жасыра алмайды. Ресми маркировка енгізу туралы бастама сырт көзге тұтынушыны қорғаудың заманауи қадамы сияқты көрінгенімен, мәселенің арғы жағында банк секторының өз жауапкершілігін техникалық құралдарға ысыра салу тенденциясы байқалады, деп хабарлайды Sn.kz ақпарат порталы.

Қаржылық құрылымдардың соңғы жылдардағы қызметін зерделей келе, банктік менеджменттің басты қателігі сан қуып, сапаны ұмытқанын анық көруге болады. Басшылық цифрландыруды тұтынушыға қолайлы жағдай жасау үшін емес, операциялық шығындарды азайтып, штатты қысқарту үшін пайдаланды. Осының салдарынан қарапайым клиент пен банк арасындағы сенімді байланыс үзілді. Бұрын банк қызметкері әрбір өтінімді мұқият тексеріп, клиенттің қаржылық қауіпсіздігіне жеке жауап берсе, қазіргі жүйе алгоритмдерге толығымен иек артқан.

Соңғы уақытта орын алған сансыз телефон алаяқтығы жағдайлары банктердің қауіпсіздік жүйесінің тым әлсіз екенін көрсетті. Миллиондаған теңгелік несиелер бірнеше минуттың ішінде, ешқандай қосымша тексерусіз, тек телефондағы түймені басу арқылы рәсімделіп жатты. Егер банктердің тәуекелдерді басқару бөлімі дұрыс жұмыс істегенде, мұндай күмәнді транзакциялар бастапқы кезеңде-ақ бұғатталатын еді. Алаяқтар заманауи технологияларды банктердің өзінен кем меңгермеген. Алайда, банктер пассивті позицияны таңдап, несие бойынша барлық ауыртпалықты алаяқтарға алданған сорлы тұтынушының мойнына артып қойды. Бұл барып тұрған кәсіби жауапсыздық.

Маркировка енгізу шарасы да негізгі дерттің емдеушісі бола алмайды. Бұл тек беткі белгілерді жасыруға арналған уақытша амал. Экранда ұйымның аты көрінгенімен, психологиялық қысым мен ақпараттық манипуляцияға ұшыраған азаматтардың бәрі бірдей бұл қорғанысқа сене алмайды. Банктердің басты қателігі олар сандық қауіпсіздікке басымдық беріп, адами факторды уыстан шығарып алды.

Банк саласының тағы бір сынайтын тұсы ол несие беру саясатының агрессивтілігі. Қаржы ұйымдары азаматтардың төлем қабілетін мұқият сараптамастан, шұғыл түрде ақша беруге құмар. Жарнаманың шамадан тыс көптігі, несиені оңайлатып жіберу, клиенттің қаржылық сауаттылығын ескермеу сияқты әрекеттер елдегі әлеуметтік кернеуді арттырып отыр. Несие беру процесі соншалықты жеңілдетілгендіктен, оны алаяқтар да, қаржылық сауатсыз азаматтар да өз пайдасына жеңіл қолдана салады.

Қосымша ақылы қызметтерді екі кезеңді растау арқылы қосу және жарнамалық қоңыраулардан бас тарту құқығы да кешігіп қабылданған шешімдер. Банктер жылдар бойы тұтынушылардың аңғалдығын пайдаланып, жасырын комиссиялар мен негізсіз сақтандыру қызметтерін таңу арқылы миллиардтаған пайда тапты. Мұндай ашық емес бизнес-модель банктердің репутациясына үлкен нұқсан келтірді.

Қаржы секторының реформасы тек сыртқы техникалық өзгерістермен шектелмеуі тиіс. Банк менеджменті түбегейлі қайта қаралуы қажет. Операцияларды жеңілдетумен қатар, қауіпсіздік сүзгілерін күшейту, несие беру талаптарын қатаңдату және ең бастысы, клиенттің мүддесін бірінші орынға қою маңызды. Егер банктер өз ішіндегі бақылауды күшейтпей, барлық жауапкершілікті байланыс операторлары мен заңнамалық шектеулерге ысыра берсе, халықтың қаржы жүйесіне деген сенімін қалпына келтіру мүмкін болмайды.

Сонымен бірге, банктердің цифрлық өнімдерді нарыққа шығару асығыстығы да үлкен қауіп төндіреді. Көптеген мобильді қосымшалар толық тексеруден өтпей, киберқауіпсіздік талаптарына толық сай келмей тұрып пайдалануға беріледі. Соның салдарынан тұтынушылардың жеке деректері сыртқа тарап, алаяқтардың қолына түсіп жатыр. Деректердің ағуы бойынша банктердің ешқайсысы тиісті деңгейде жауапкершілікке тартылған жоқ. Бұл жүйедегі жазасыздық пен салғырттықтың айқын дәлелі.

Қорытындылай келе, банктер азаматтарды қорғаудың заманауи тетіктерін енгізуді міндетсінбей, өздерінің ішкі қызмет сапасын жақсартуы тиіс. Техникалық маркировка тек құрал, ал басты мәселе банктердің өз клиенттеріне болған қарым-қатынасы мен жауапкершілік деңгейінде қалып отыр.