Гендерлік теңдік – әділетті әрі тұрақты қоғамның негізі

Гендерлік теңдік – құқықтық мемлекеттің басты қағидаттарының бірі әрі қоғамның тұрақты дамуына ықпал ететін маңызды шарт. Оның мәні – әйелдер мен ерлердің қоғам өмірінің барлық саласында тең құқықтар мен мүмкіндіктерге ие болуы, деп хабарлайды Sn.kz ақпарат порталы.

Бұл білім алу, еңбек ету, кәсіби тұрғыдан өсу, қоғамдық өмірге араласу және ел басқару ісіне қатысу сияқты бағыттарды қамтиды. Сонымен қатар теңдік екі тарапқа да бірдей жауапкершілік жүктелетінін білдіреді.

Қазіргі заманда гендерлік теңдік тек адам құқықтарын қорғау мәселесі ретінде қарастырылмайды. Ол елдің әлеуметтік және экономикалық өркендеуіне тікелей әсер ететін маңызды тетікке айналды. Өйткені қоғам мүшелерінің жынысына қарамастан қабілеті мен әлеуетін толық пайдалануына жағдай жасалса, бұл жалпы елдің дамуына серпін береді. Әйелдердің еңбек нарығына белсенді араласуы, кәсіпкерлікпен айналысуы, білім мен ғылымда, мемлекеттік басқару саласында жетістікке жетуі адами капиталдың нығаюына ықпал етеді.

Халықаралық ұйымдардың зерттеулерінде де әйелдердің экономикалық және қоғамдық өмірге кеңінен қатысуы халықтың әл-ауқатын арттыруға, отбасылық құндылықтарды нығайтуға және қоғамның мүмкіндіктерін кеңейтуге оң әсер ететіні айтылады. Яғни әйелдерге тең мүмкіндік беру – бір ғана әлеуметтік топтың мүддесін қорғау емес, тұтас қоғамның дамуына инвестиция салу деген сөз. Ал ерлер мен әйелдердің өз қабілетін еркін жүзеге асыруына мүмкіндік беретін орта қалыптасқанда, қоғамдағы әділдік пен өзара сенім де нығая түседі.

Қазақстанда әйелдердің қоғамдағы рөлін арттыруға, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға бағытталған жұмыстар жүргізіліп келеді. Атап айтқанда, әйелдер кәсіпкерлігін қолдау, мемлекеттік басқару ісіндегі үлесін арттыру, білім алуына және кәсіби дамуына жағдай жасау бағыттарына басымдық берілуде. Сонымен бірге жынысына байланысты кемсітуге жол бермеу және әйелдердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері де назардан тыс қалмауы тиіс.

Дегенмен заңнамалық шаралармен қатар, қоғамдағы қалыптасқан көзқарастарды өзгерту де маңызды. Кей жағдайда «әйелдің міндеті – тек үй шаруасы» немесе «ер адам белгілі бір кәсіппен ғана айналысуы керек» деген секілді түсініктер адамның таңдау еркін шектеп, қабілетін толық көрсетуіне кедергі келтіреді. Мұндай ұстанымдардан арылу үшін әр адамның кәсібі, қызығушылығы мен өмірлік мақсатына жынысына қарап баға бермей, жеке қабілеті мен еңбегін ескеру қажет.

Гендерлік теңдік мәдениеті ең алдымен отбасынан басталады. Баланың бойына өзара құрмет, жауапкершілікті бөлісу, бір-бірінің пікірін тыңдау және тең қарым-қатынас жасау дағдыларын сіңіру маңызды. Бұл қағидалар білім беру ұйымдарында да жалғасын тауып, кейін еңбек ұжымдары мен қоғамдық ортада орнығуы керек. Әр адамға тең қарау, оның пікірін құрметтеу және мүмкіндіктерін шектемеу – өркениетті қоғамның басты белгілерінің бірі.

Әйелдер мен ерлердің қоғамдағы орны бір-біріне қарсы қойылмауы тиіс. Керісінше, олардың өзара серіктестігі, ортақ жауапкершілігі мен бірлескен еңбегі елдің дамуына негіз болады. Тұрақты әрі әділетті қоғам құру үшін әр азаматтың әлеуетін ашуға мүмкіндік беретін орта қалыптастыру қажет. Сонда ғана адам жынысына байланысты шектеулерге тап болмай, өз қабілетіне сай білім алып, еңбек етіп, қоғамдық өмірге толыққанды араласа алады.

Гендерлік теңдік – белгілі бір топқа артықшылық беру емес, әр адамның құқығы мен қадір-қасиетін бірдей құрметтеу. Бұл қағидатты күнделікті өмірде сақтау – әділетті, қауіпсіз және тұрақты қоғам қалыптастырудың маңызды шарты.