Отбасы – қоғамның тірегі, ал оның тұрақтылығы елдің әлеуметтік және демографиялық дамуына тікелей әсер етеді. Сондықтан Қазақстандағы отбасы саясаты тек бала туу көрсеткішін арттыру немесе әлеуметтік төлемдер тағайындаумен шектелмейді. Ол ата-аналарды қолдау, балалардың құқығын қорғау, сапалы білім мен медициналық қызметке қолжетімділікті қамтамасыз ету, сондай-ақ отбасындағы қауіпсіз орта қалыптастыруды қамтиды, деп хабарлайды Sn.kz ақпарат порталы.
Қазақстанның отбасы саясаты бірнеше негізгі бағытқа сүйенеді. Олардың қатарында ана мен баланы қорғау, көпбалалы және әлеуметтік осал отбасыларға көмек көрсету, бала тәрбиесіне қолайлы жағдай жасау және дәстүрлі отбасылық құндылықтарды дәріптеу бар. Бұл бағыттар «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» кодекс, «Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы» заң және әлеуметтік қолдау тетіктері арқылы жүзеге асырылады.
Мемлекет отбасыларға материалдық көмек көрсетудің түрлі жолдарын қарастырған. Атап айтқанда, бала туған кезде берілетін біржолғы жәрдемақы, бала күтіміне байланысты төлемдер, атаулы әлеуметтік көмек және көпбалалы отбасыларға арналған жәрдемақылар қарастырылған. Мұндай шаралардың негізгі мақсаты – табысы төмен отбасылардың әлеуметтік жүктемесін азайтып, балалардың қажеттіліктерін қамтамасыз етуге жағдай жасау.
Сонымен қатар мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту жүйесін дамыту да отбасы саясатының маңызды бөлігі саналады. Балабақшалар мен бөбекжайлардың қолжетімділігін арттыру, жаңа орындар ашу, жекеменшік білім беру ұйымдарын қолдау ата-аналардың, әсіресе жұмыс істейтін аналардың мүмкіндіктерін кеңейтеді. Өйткені баланың ерте жастан сапалы тәрбие мен білім алуы оның болашақтағы дамуына тікелей ықпал етеді.
Отбасы саясатының тағы бір маңызды бағыты – демографиялық тұрақтылық. Қазақстанда халық санының өсуі мен бала туу көрсеткіштерін қолдау мәселесіне ерекше мән беріледі. Осы ретте ана денсаулығын сақтау, перзентханалардың материалдық-техникалық базасын жақсарту, медициналық көмектің сапасын арттыру мәселелері өзекті. Дегенмен демографиялық өсімді тек материалдық ынталандыру арқылы қамтамасыз ету мүмкін емес. Жас отбасылар үшін баспана, тұрақты жұмыс, қолжетімді білім мен сапалы медициналық қызмет те маңызды рөл атқарады.
Балалардың қауіпсіздігі мен құқықтарын қорғау да мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі. Кәмелетке толмағандарға қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу, құқық бұзушылық үшін жауапкершілікті күшейту, қорғаншылық және қамқоршылық жүйесін жетілдіру бағытында жұмыстар жүргізілуде. Сонымен бірге қиын жағдайға тап болған балаларға арналған орталықтардың қызметін жақсарту, әлеуметтік қызметкерлердің біліктілігін арттыру қажеттілігі де күн тәртібінен түскен емес.
Отбасы саясатының тиімділігі неде?
Сараптамалық тұрғыдан алғанда, отбасы саясатының нәтижесін тек бөлінген қаражатпен немесе тағайындалған жәрдемақылар санымен бағалау жеткіліксіз. Ең басты көрсеткіш – отбасылардың өмір сапасының жақсаруы. Атап айтқанда, ата-ананың тұрақты табысы, баспанаға қолжетімділігі, балалардың қауіпсіздігі және әйелдердің еңбек пен отбасылық міндеттерді қатар алып жүруіне жасалған жағдай маңызды.
Мұнда бір мәселені ескерген жөн: отбасының әл-ауқаты тек мемлекеттің көмегіне тәуелді болмауы керек. Мемлекеттік қолдау азаматтардың өз мүмкіндігін жүзеге асыруына, еңбек етуіне және балаларына лайықты жағдай жасауына мүмкіндік беретін құралға айналуы қажет. Сондықтан әлеуметтік төлемдермен қатар, отбасылардың экономикалық дербестігін арттыруға бағытталған шараларды да күшейткен маңызды.
Қоғамда дәстүрлі отбасылық құндылықтарды сақтау мәселесі де кеңінен талқыланып келеді. Алайда отбасының беріктігі өзара құрметке, сенімге, жауапкершілікке және әр мүшесінің құқығын қорғауға негізделуі тиіс. Әсіресе тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу, балалардың мүддесін қорғау және отбасындағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету басты назарда болуы керек.
Қорыта айтқанда, Қазақстанның отбасы саясаты әлеуметтік қолдау, демографиялық даму, білім беру, денсаулық сақтау және құқық қорғау бағыттарын біріктіреді. Оның түпкі мақсаты – тек бала туу көрсеткішін арттыру емес, әрбір азамат өзін қауіпсіз сезінетін, балалардың дамуына мүмкіндік беретін және ата-аналар өз болашағына сеніммен қарайтын тұрақты қоғам қалыптастыру. Ал бұл міндетке жету үшін мемлекеттік бағдарламалар нақты нәтижеге бағытталып, қоғамның өзгеріп отырған сұраныстарына бейімделуі қажет.