Есірткі жасарып барады: мектеп партасынан басталған қауіпке «Дала Қырандары» тосқауыл қойды

«Дала Қырандары» жастар қоғамдық бірлестігі Қазақстан бойынша алғашқы рейдтік іс-шараларын бастады, деп хабарлайды Sn.kz ақпарат порталы. 

Бұл - жаңа жылды үндеумен емес, нақты әрекетпен қарсы алған бастама. Рейдтер 25-тен астам қалада бір мезетте өтіп жатыр. Негізгі мақсат - қоғамды іштен ірітіп тұрған заңсыздықтардың алдын алу. Әсіресе жастарға төнген қауіпке тосқауыл қою.

Бірлестік өкілі Арыстанбаб Мұратұлының айтуынша, рейдтер азаматтық бақылау форматында жүргізіледі. Яғни күш көрсету жоқ, қысым жоқ, бірақ нақты тіркеу бар. «Біз көріп отырған мәселені жасыра алмаймыз. Қоғамда қауіп көбейіп тұр. Оған көз жұма қарау – болашаққа жасалған қиянат», – дейді ол.

Оның сөзінше, рейдтер әр өңірдің өзекті мәселесіне қарай ұйымдастырылған. Бір қалада интернет арқылы тараған заңсыз сілтемелер анықталса, басқа аймақта суррогат алкоголь сататын орындар тіркеліп жатыр. Есірткі мәселесіне келгенде жағдай тіптен ушығып тұр.

Бірлестіктің үйлестірушісі Нұрғали Тұрсынғазиев бұл туралы ашық айтты. «Бүгінгі есірткі саудасы тек ересектердің мәселесі емес. Бұл індетке мектеп оқушылары да тартылып отыр. Біз рейд кезінде соны анық көрдік», – дейді ол.

Оның айтуынша, соңғы бес жылда елде есірткі саудасы шамамен он есеге өскен. Бұл – жай статистика емес, қоғам үшін дабыл қағатын дерек. Алайда осы қараңғы көріністің ішінде үміт оты да бар. Нұрғали Тұрсынғазиевтің сөзінше, «Дала Қырандары» бірлестігі құрылған соңғы екі жылда бірқатар өңірде есірткіге қатысты заңсыз әрекеттер азайған. «Біз бәрін жойдық деп айта алмаймыз. Бірақ нақты нәтижені көріп отырмыз. Белсенді рейд, қоғамдық бақылау, ақпаратты дер кезінде уәкілетті органдарға жеткізу өз әсерін берді», – дейді ол.

Бұл – азаматтық бастаманың бос сөз емес екенін дәлелдейтін факт. Рейд аясында интернет қабырғаларында, подъездерде, аялдамаларда пайда болған заңсыз жазбалар тіркеліп жатыр. Олар көбіне жастарға бағытталған. Жеңіл ақша, тез табыс, жауапкершіліксіз уәде. Мұндай жарнаманың артында үлкен қылмыс тұрғанын бәрі бірдей түсіне бермейді. Сондықтан бірлестік мүшелері тек тіркеумен шектелмей, түсіндіру жұмыстарына да мән беріп отыр. Әсіресе жасөспірімдермен тіл табысуға басымдық берілген. Суррогат алкоголь мәселесі де назардан тыс қалған жоқ. Кей өңірлерде арзан, бірақ аса қауіпті ішімдіктердің жасырын сатылып жатқаны анықталған. Мұндай өнімдер адам өміріне тікелей қауіп төндіреді. Рейд барысында бұл деректер де хатталып, тиісті органдарға жолданды. Ұйым өкілдері мұның барлығы қоғамның қауіпсіздігі үшін жасалып жатқанын айтады. Бұл бастама Мемлекет басшысы ұсынған «Заң мен тәртіп» қағидатымен толық үндеседі. Қоғамдық тәртіп тек полицияның ғана міндеті емес. Бұл – әр азаматтың жауапкершілігі. «Дала Қырандары» осы ұстанымды іс жүзінде көрсетіп отыр. Олар біреуді айыптауға емес, қауіпті ерте анықтауға күш салуда.

Бүгінгі рейдтер – бір күндік науқан емес. Бұл – жүйелі жұмыс. Ұйым өкілдері алдағы уақытта да өңірлерде бақылауды жалғастыратынын айтып отыр. Себебі есірткі мен заңсыз сауда өздігінен жоғалмайды. Оған қарсы нақты әрекет керек. Ал нақты әрекет бар жерде нәтиже де болады. Қарапайым тілмен айтсақ, мәселе анық. Есірткі жасарып барады. Қауіп есіктен емес, телефон экранынан кіріп жатыр. Оған бейжай қарау – өз болашағымызға қол сілтеу. «Дала Қырандары» көтерген тақырып – бүгіннің емес, ертеңнің мәселесі. Сондықтан бұл рейдтер қоғамға жасалған ескерту ғана емес, нақты қорған.

Мамандардың айтуынша, соңғы жылдары қоғамдық қауіпсіздікке төнетін қатерлердің сипаты өзгерген. Заңсыз айналым көшеден интернетке, жасырын саудадан цифрлық кеңістікке ауысты. Бұл үрдіс әсіресе жастар үшін қауіпті. Өйткені есірткі мен суррогат алкогольді тарату тәсілдері бұрынғыдан да айлакер сипатқа ие болды. Қоғамдық бақылау барысында анықталған деректер көрсеткендей, заңсыз жарнамалар мен сілтемелер көбіне тұрғын үйлердің қабырғаларында, аялдамаларда, мектеп пен колледж маңында жиі кездеседі. Мұндай жазбалар жастардың қызығушылығына тікелей әсер етеді. Сол себепті рейдтік жұмыстар тек тіркеумен шектелмей, қауіптің алдын алуға бағытталған.

Сарапшылар азаматтық бастамалардың рөліне ерекше мән береді. Өйткені құқық қорғау органдары үшін әрбір аумақты бірдей қамту мүмкін емес. Ал қоғамдық қозғалыстар жергілікті жердегі нақты жағдайды жақсы біледі. Осы тұрғыдан алғанда, жастардың белсенді қатысуы қауіптің ерте кезеңде анықталуына мүмкіндік береді. Мұндай рейдтердің тағы бір маңызды қыры – ақпараттық әсері. Қоғамда «бәрі бақылауда» деген түсініктің қалыптасуы заңсыз әрекетке барушылар үшін тежеу факторы саналады. Ал тұрғындар үшін бұл – қауіпсіздікке бейжай қарамау керектігін еске салатын белгі.