Жаһандық сауда бағыттары қайта қалыптасып жатқан кезеңде Қазақстанның транзиттік әлеуеті бұрынғыдан да арта түсті, деп хабарлайды Sn.kz ақпарат порталы.
Азия мен Еуропаны жалғайтын Транскаспий халықаралық көлік бағыты, яғни Орта дәліз бүгінде еліміздің сыртқы саясаты мен экономикалық дипломатиясының маңызды басымдықтарының біріне айналды. Бұл бағыт Қазақстанның географиялық артықшылығын тиімді пайдаланып қана қоймай, халықаралық саудадағы орнын нығайтуға мүмкіндік беріп отыр.
Орта дәліз Қытайдан басталып, Қазақстан аумағы арқылы Каспий теңізіне, одан әрі Әзербайжан, Грузия және Түркия арқылы Еуропаға шығады. Сарапшылардың пікірінше, соңғы жылдары әлемдік логистикадағы геосаяси өзгерістер осы бағыттың маңызын айтарлықтай арттырды. Соның нәтижесінде Қазақстан Еуразия кеңістігіндегі негізгі транзиттік хабтардың біріне айналып келеді.
Көлік министрлігінің мәліметінше, 2026 жылдың алғашқы жартысында Қазақстан мен Қытай арасындағы теміржол арқылы жүк тасымалы 18,7 миллион тоннаға жетіп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 9 пайызға өсті. Оның ішінде экспорттық жүктер көлемі 20 пайызға артқан. Ал Транскаспий халықаралық көлік бағыты бойынша контейнерлік пойыздар саны да тұрақты өсіп келеді. Бірінші тоқсанда Қазақстан аумағы арқылы 125 контейнерлік пойыз өтіп, өткен жылмен салыстырғанда 34,4 пайызға көбейді.
Орта дәліздің тиімді жұмыс істеуінде Ақтау және Құрық теңіз порттарының рөлі ерекше. Бұл порттар жүктерді Каспий теңізі арқылы Әзербайжанға жеткізіп, одан әрі Еуропа нарығына бағыттайды. Қазіргі таңда порттардың өткізу қабілетін кеңейту, жаңа терминалдар салу және цифрлық логистиканы енгізу бойынша бірқатар инвестициялық жобалар жүзеге асырылуда. Сонымен бірге теміржол инфрақұрылымын жаңғырту жұмыстары жүргізіліп жатыр.
Қазақстан үшін Орта дәліз тек көлік жобасы емес. Бұл – елдің халықаралық беделін күшейтетін, жаңа инвестициялар тартатын және сыртқы экономикалық байланыстарды әртараптандыратын стратегиялық бастама. Биыл Дүниежүзілік банк Қазақстанның Орта дәліздегі теміржол инфрақұрылымын дамытуға бағытталған ірі жобаны қолдап, ұзақ мерзімді қаржыландыруды мақұлдады. Бұл шешім халықаралық қаржы институттарының Қазақстанның транзиттік әлеуетіне деген сенімінің жоғары екенін көрсетеді.
Соңғы жеті жылда Транскаспий бағыты арқылы тасымалданатын жүк көлемі бірнеше есе артты. Сарапшылардың бағалауынша, дәліздің толық әлеуеті іске қосылған сайын Қазақстанның логистикалық қызметтен түсетін кірісі көбейіп, өңірлерде жаңа жұмыс орындары ашылады. Сонымен қатар отандық экспорттаушылар үшін Еуропа нарығына шығудың балама әрі сенімді бағыты қалыптасады.
Қазіргі геосаяси жағдайда Орта дәліздің маңызы жыл өткен сайын артып келеді. Қазақстан көпвекторлы сыртқы саясаты аясында көлік байланыстарын кеңейтіп, халықаралық серіктестермен өзара тиімді ынтымақтастықты нығайту арқылы Еуразия кеңістігіндегі маңызды логистикалық орталық ретіндегі позициясын бекемдей түсуде.