Маңғыстаудағы қайғылы оқиға туралы қандай фейктер тарап жатыр

Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы бұған дейін ескерткен болатын: Маңғыстаудағы қайғылы оқиға белсенді ақпараттық манипуляциялардың нысанына айналды, деп хабарлайды Sn.kz ақпарат порталы.

Мемлекет қабылданып жатқан барлық шаралар туралы әлеуметтік желілерде жедел әрі толық ақпарат беріп отырғанына қарамастан, әлеуметтік желілерде Маңғыстаудағы оқиғаға қатысы жоқ архивтік бейнематериалдар таратылып, ЖИ көмегімен жасалған контент әзірленіп, әскери қызметшілердің қаза болуы мен олардың жақындарының қайғысын пайдаланып, ашық болжамдар мен алып-қашпа пікірлер таратылуда.

Орталық сондай-ақ координация белгілері байқалатын, оның ішінде анонимді аккаунттардантаралатын хабарламаларды тіркеуді жалғастыруда.

Әсіресе жақында ғана құрылған анонимді парақшалардың белсенділігі байқалады. Олар іс жүзінде бірден қайғылы оқиға тақырыбын таратуға кірісіп, жаңа талқылау тармақтарын ашып, қауесеттерді көбейтіп, болжамдарды көпшілікке мәлім «фактілер» ретінде көрсетуде.

Төменде соған тән бірнеше мысал келтіріледі.

Фейк: «Қаза болғандардың нақты саны жасырылып отыр».

Шын мәнінде, іздестіру-құтқару жұмыстары барысында ресми деректер нақтыланып отырды. Қорытынды ақпарат жарияланды: 14 әскери қызметші қаза тапты. Қорғаныс министрлігі олардың аты-жөндерін де жариялады.

Фейк: «Әскери қызметшілер тікұшақтан десантталды».

Жарияланған тергеу деректеріне сәйкес, әскери қызметшілердің катерді пайдалана отырып тапсырма орындағаны анықталған. Оқу-жаттығуды ұйымдастыру мән-жайлары, қауіпсіздік талаптарының сақталуы және жауапты тұлғалардың әрекеттері тергеу барысында анықталуда.

Фейк: «Тікелей командир мас күйінде болған».

Бұл мәлімдеме әсіресе цинизм мен адамгершілікке жатпайтын сипатқа ие. Бұл жерде сөз болып отырған командир өз әскери қызметшілерімен бірге қаза тапты. Оның алкогольдік масаң күйде болғанына негіз болатын қандай да бір дерек жоқ. Бұл – қайғылы оқиғаға қатысты спекуляция және қаза болған адамның отбасына түсетін қосымша ауыртпалық.

Фейк: Ойын-сауық музыкасы қойылған, қайтыс болған адамның денесін тасымалдау бейнеленген ескі видео қаза тапқан әскери қызметшінің денесін тасымалдау ретінде көрсетілуде.

Бейнематериалды талдау барысында автомобиль бейнеленген роликтің интернетте қайғылы оқиғаға дейін, тамыз айында жарияланғаны анықталды. Яғни ескі бейнежазбаға қоғамдық наразылық тудыру мақсатында жаңа эмоционалдық контекст берілген.

Фейк: Каспий теңізінің жағалауында қаралы күндері түсірілген әсерлі қойылым сипатындағы видео.

Ашулы жазбалармен бірге тараған бұл роликті көптеген қолданушы Маңғыстауда түсірілген бейне деп қабылдаған. Шын мәнінде, видео Танжер қаласында (Марокко) түсірілген. Автордың айтуынша, бейнематериал кездейсоқ Қазақстанның әлеуметтік желілер сегментіне тарап кеткен, ал ол Қазақстандағы оқиғалардан хабардар болмаған.

Фейк: Мемлекет «ешқандай тергеу жүргізіп жатқан жоқ».

Бұл да фактілерге сәйкес келмейді. Іздестіру-құтқару операциясы қаза болған соңғы әскери қызметшінің денесі табылғанға дейін жалғасты. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша қайғылы оқиғаның мән-жайларын тергеу жөніндегі Үкіметтік комиссия дереу құрылды. Қызметке салғырт қарау және кеме жүргізу қағидаларын бұзу фактілері бойынша қылмыстық істер қозғалды.

Президенттің өкімімен Қорғаныс министрлігіндегі жағдайды кешенді тексеру жөніндегі жеке комиссия құрылды. Комиссия жеті күн мерзімде жұмысты ұйымдастыруға, әскери бөлімдердің қаржылық және материалдық-техникалық қамтамасыз етілуіне баға беруі тиіс.

Бұл фейктердің барлығына ортақ бір нәрсе бар: мұндай талқылаулар көптеген қолданушыны өз ақпараттық ағынына тартады. Олардың бір бөлігі вбростарды талқылауға және таратуға қосыла отырып, қоғамға қосымша зиян келтіретін және қаза болғандардың отбасыларына ауыр тиетін ақпараттық толқынды өздері де байқамай күшейтеді.

Маңызды: көрінеу жалған ақпарат тарату – бұл «жай ғана пікір» де, зиянсыз интернет-нұсқа да емес.

Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 274-бабында көрінеу жалған ақпарат таратқаны үшін қылмыстық жауаптылық көзделген. Мұндай ақпарат онлайн-платформаларды пайдалана отырып таратылған жағдайда, жаза үш жылға дейін бас бостандығынан айыруды, ал ауыр зардаптарға әкеп соққан жағдайда бес жылға дейін бас бостандығынан айыруды көздеуі мүмкін.