Дәрігер мәртебесін көтеру медициналық көмектің сапасын арттырады – сарапшы

Медицина қызметкерлерінің кәсіби, әлеуметтік және құқықтық қорғалуын күшейту медициналық көмектің сапасын арттырып, халықтың денсаулық сақтау жүйесіне сенімін нығайтуға ықпал етеді. Бұл туралы денсаулық сақтау саласының сарапшысы Гульнафис Жусипалиева айтты, деп хабарлайды Sn.kz ақпарат порталы. 

Осы аптада депутат Медеуова дәрігерлердің мәртебесін арттыру, олардың кәсіби әрі әлеуметтік қорғалуын күшейту мәселесін көтерді. Сарапшы бұл мәселені бүкіл медициналық ұжымға қатысты қарастыру маңызды деп есептейді.

«Бұл мәселе, сөзсіз, өзекті. Мен жалпы медицина қызметкерінің мәртебесі туралы айтар едім. Өйткені денсаулық сақтау – командалық жұмыс. Дәрігер, мейіргер, фельдшер, акушер, зертханашы, тіркеуші, санитар – олардың әрқайсысы түпкі нәтижеге әсер етеді.

Медицина мамандығы көпжылдық даярлықты, үздіксіз білім жетілдіруді және жоғары жауапкершілікті талап етеді. Сондықтан лайықты еңбекақы маманның біліктілігіне, жұмыс жүктемесіне және жауапкершілігіне сәйкес болуы керек. Бұл – кадр саясатының маңызды бөлігі. Білікті маман кәсіби даму перспективасын көріп, жүйеде қалуға ынталы болуы қажет», – деді сарапшы.

Оның айтуынша, мәртебенің медициналық көмек сапасына әсері тек еңбекақымен шектелмейді. Медицина қызметкері қолайлы жағдайда жұмыс істеп, пациентке уақыт бөле алса, өз жауапкершілігінің шегін түсінсе және өзін құқықтық әрі кәсіби тұрғыдан қорғалған сезінсе, бұл оның жұмысының сапасына және пациентпен қарым-қатынасына тікелей әсер етеді.

«Пациент денсаулық сақтау жүйесін ең алдымен медициналық ұйымда кездескен нақты қызметкер арқылы бағалайды. Сондықтан медицина қызметкеріне деген көзқарас түптеп келгенде пациенттің бүкіл жүйеге деген көзқарасына айналады.

Егер маман үнемі шамадан тыс жұмыс жүктемесі, кадр тапшылығы, артық есеп беру талаптары мен жанжал жағдайында жұмыс істесе, бұл пациентпен қарым-қатынас сапасына және көмектің қолжетімділігіне сөзсіз әсер етеді. Ал кәсіби және әлеуметтік қорғалу орнықты, сабырлы әрі сапалы жұмыс істеуге жағдай жасайды», – деді Гульнафис Жусипалиева.

Сарапшы Қазақстанның «Педагог мәртебесі туралы» заңын мысалға келтірді. Оның пікірінше, бұл құжат жекелеген жеңілдіктермен шектелмей, құқықтарды, кепілдіктерді, кәсіби қызметті қорғауды, міндеттер мен жауапкершілікті қамтитын тұтас кәсіби мәртебені бекітеді.

«Меніңше, денсаулық сақтау саласында да мамандықтың ерекшелігі мен адам денсаулығы үшін жауапкершілікті ескере отырып, медицина қызметкерінің мәртебесін жүйелі түрде айқындауға қарай дәйекті қадам жасау маңызды.

Түптеп келгенде медицина қызметкерінің мәртебесін нығайту арқылы біз жүйенің кадрлық әлеуетін ғана күшейтіп қоймаймыз. Пациенттің сапалырақ көмек алуына және денсаулық сақтау жүйесіне көбірек сенуіне жағдай жасаймыз», – деді ол.

Білікті мамандарды денсаулық сақтау жүйесінде сақтап қалу, медициналық көмектің сапасы мен қолжетімділігін арттыру үшін сарапшы бес нақты бағытқа назар аударуды ұсынды.

Бірінші бағыт – лайықты әрі түсінікті еңбекақы төлеу жүйесі.

«Маманның біліктілігі, мамандығының күрделілігі, еңбек өтілі, жұмысының көлемі мен қарқындылығы, кәсіби жауапкершілігі ескерілуі тиіс. Маман өзінің біліктілігі, жұмыс нәтижесі және табысы арасындағы байланысты анық түсінуі керек», – деді ол.

Екінші бағыт – әкімшілік жүктемені азайту.

«Дәрігер есеп толтыруға емес, пациентке көбірек уақыт бөлуі қажет. Цифрландыру медицина қызметкерін артық жұмыстан шын мәнінде босатуға тиіс. Ол жұмысты қағаз форматтан электронды форматқа ауыстырумен ғана шектелмеуі керек», – деді сарапшы.

Үшінші бағыт – кәсіби өсу мүмкіндігі.

«Жас маманға мықты тәлімгер керек. Ал тәжірибелі маманға үздіксіз дамуға, біліктілігін арттыруға және жаңа бағыттарды меңгеруге мүмкіндік қажет. Кәсіби өсудің болашағы айқын болып, ол маманның мәртебесі мен табысына әсер етуі тиіс», – деді Гульнафис Жусипалиева.

Төртінші бағыт – медициналық ұжымды жұмыс орнында нақты қорғау. Сарапшы пациенттің медицина қызметкерлеріне құрметпен қарау жөніндегі қолданыстағы міндетін іске асыратын тетік қажет деп есептейді.

«Мінез-құлықтың түсінікті ережелері, қорлау мен қоқан-лоқы жағдайларын тіркеу тәртібі және оларға әрекет ету алгоритмі болуы керек.

Пациенттің шағымдануға және өз мүддесін қорғауға құқығы бар. Бірақ медицина қызметкері – дәрігер, мейіргер, тіркеуші, санитар – өз жұмысын қорлау мен қоқан-лоқыға ұшырамай атқаруға құқылы. Шағымдану құқығы іске асуы тиіс. Алайда шағым негізсіз артықшылық алу үшін қысым көрсету құралына айналмауы керек», – деді сарапшы.

Бесінші бағыт – әлеуметтік кепілдіктер. Бұл әсіресе жас мамандар мен өңірлер үшін маңызды.

«Баспана, кәсіби дамуға жағдай жасау, тәлімгерлік және маманның жүйеде тұрақтап қалуына көмектесетін шаралар қажет.

Тағы бір қағидатты қосар едім: медицина қызметкерін қорғау пациент құқықтарын қорғау сияқты іс жүзінде жұмыс істеуі керек. Сонда бұл екі тараптың да мүддесіне қызмет етеді: қызметкер өзін қорғалған сезінеді, ал пациентке медициналық көмек сабырлы жағдайда, тұрақты әрі сапалы көрсетіледі», – деді Гульнафис Жусипалиева.